POLİTİKA YEREL YÖNETİMLER GÜNCEL SPOR KÜLTÜR-SANAT DÜNYADAN EKONOMİ TÜMÜ
Yüz yüze eğitime 21 Eylül'de geçilecek
Yüz yüze eğitime 21 Eylül'de geçilecek
Bakan Akar'dan Yunanistan'a diyalog çağrısı
Bakan Akar'dan Yunanistan'a diyalog çağrısı
Araç muayene süreleri uzatıldı
Araç muayene süreleri uzatıldı
Amanoslar'da Yıldırım-5 operasyonu!
Amanoslar'da Yıldırım-5 operasyonu!
Seray Akın Ürkmez
Havai ve tehlikeli fişek
12 Temmuz 2020 Pazar

Sakarya Hendek’teki geçen cuma yaşanan havai fişek faciası ve ardından bir hafta geçmeden yaşanan havai fişek taşıyan kamyondaki patlama sizler gibi beni de çok üzdü. İlk faciada düşündüğüm tek şey, çok mu gerekli neden yasaklamıyorlar ki oldu. Bu sabah İzmir Büyük Şehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in Twitter hesabından yaptığı açıklama ile İzmir’de de havai fişek kullanımını yasaklanması ise aklıma böyle bir yazı yazma fikri getirdi.

Bildiğiniz üzere Covid 19 başladığından beri elim klavyeye gitmedi. Hani sokağa çıkamıyorduk, sohbet gruplarında online etkinlik linkleri de yeterince hızlı ve sık paylaşılıyordu. Sizleri bilemiyorum ama şahsen ben açıp izlemedim hiçbir online tiyatroyu, konseri. İnanılmaz bir karantina süreci meşguliyeti içerisinde evdeydim. Ev hanımları hep derler ya evde iş bitmiyor. Bir de işlerimizi evlere taşıyınca vah halimize. Eminim hepiniz benimle aynı süreçleri yaşadınız. Her neyse bu süreçte köşeme yazmak için birkaç proje düşündüm ve sonra onlardan da vaz geçerek ve bugüne ulaştım.

Bu sabah Tunç Soyer’in açıklamasına kadar.  Beni çok heyecanlandırdı. Neymiş ki bu havai fişek, dedim kendi kendime. Ne kadar gerekli? neden hayatımızda? gibi sorularla oturdum bilgisayarın başına. Küçüklüğümden beri bildiğim tek şey, havai fişeğin güherçileden yapıldığıydı, harici hiçbir fikrim yoktu. Hatta bir ev restorasyonunda yoğun miktarda görmüştük de buradan kaç havai fişek çıkar acaba diye konuşmuştuk. Hafızamda yeri o kadardır. Açıkçası havai fişek patlatmak hiçbir zaman beni cezbeden bir etkinlik olmadı. Hadi bakalım bugün neler öğrenmişim birlikte görelim:

Efsaneye göre Havai fişek ilk defa Çin’de yaklaşık 2000 yıl önce (Böyle bir tarihleme vardır ki, tarihçi yanım hiç sevmez. Tam tarih bulamadığım için kullanıyorum sonuçta efsaneden bahsediyoruz.) bir aşçı tarafından yanlışlıkla keşfedilmiştir. Ara sıra yemeklerde tat amaçlı kullanıldığı iddia edilen güherçileyi yanlışlıkla ateşe düşüren aşçı, olacaklardan habersiz o gün havai fişeği icat etmiştir. Daha sonraki tarihlerde (960-1279) Li Tian isimli Çinli bir keşiş bambu kamışları içerisine koyarak ateşlemiş ve günümüzde kullanılan havai fişeği üretmiştir. Bu olay Çin’de Havai fişeğin icadı için gelenekselleşen törenler ile her yıl 18 Nisan’da kutlanmaktadır. Havai fişek görsel şovunun yanı sıra Çin’de kötü ruhları kovmak ve korkutup kaçırmak üzere yapılan bir törendir. Doğum ve ölüm gibi özel günlerde en yaygın gelenektir. Özellikle yeni yıl kutlamalarında, kötü ruhlardan tüm yıl korunmak için kullanılmıştır.

1295’te Marco Polo havai fişeği Asya’dan Avrupa’ya getirir.  17. ve 18. yy’larda Avrupa’dan keşifler vasıtası ile Amerika’ya götürülen havai fişek özel günlerin kutlamalarında kullanılmaya devam eder.

William Shakespeare’in metinlerinde yer alan havai fişek kullanımı İngiltere’de önemli bir konuma gelir. Elizabeth Döneminde ülkede yaygınlaşan havai fişek için sarayda “İngiltere’nin Ateş Ustası” ünvanı verilen kişiler söz konusudur. Daha sonraki dönemde ise bu kişilere şövalyelik makamı verildiği bilinmektedir.

Osmanlı’da ilk kullanımı 25 Mayıs 1457 Fatih Sultan Mehmet’in oğulları Şehzade II. Beyazıt ve Mustafa Çelebi’nin sünnet kutlamalarının yapıldığı Saray-ı Hümayun’un karşısındaki Ada Çayırı mevkiinde olmuştur. Günümüze kadar ülke ayırt etmeksizin her özel günde, her yıl başında kullanımı devam etmiştir. Benim de bugün öğrendiğim üzere, sadece görsel şölen olarak izlediğimiz havai fişek gösterileri birçok gelenek gibi psikolojik ve mistik temele dayanmaktadır. Aklıma üzerlik tohumu yakmak, ateşe çörek otu atmak gibi Anadolu geleneklerini getirdi ki bir ara onları da araştıracağım. Bu patlama çatlama olayının kötü ruhlarla bağlantısını merak ettim doğrusu.

Tarihini öğrendiğimize göre günümüze dönebiliriz. Dünya çapında havai fişek gösterileri ile en çok anılan Sidney’de bile geçen yıl başı havai fişek gösterileri izin ile yapıldı. Çünkü büyük yangınlar geçiren Avustralya için risk olarak görüldü. Aynı zamanda patlama esnasında ortaya çıkan yüksek sesin bazı canlılara zarar verdiği de ayrı bir tartışma konusu. Gelenek olarak binlerce yıldır tüm Dünya’yı saran bir alışkanlıktan nasıl sıyrılırız bilmiyorum ama, Covid 19 ile tüm Dünya biraz da olsa hijyenik olmayı öğrendi ise, bence bunu da başarabiliriz. Tabi bir de sektör boyutu var. Bu iş ile geçinen insanlar ne yapacak sorusu. Ne yapılabilir? İnsanları alışkanlıklarından mahrum etmemek adına nasıl önlemler alınabilir? Bu konu beni aşar. Ama şu an için alınan önlem için yaşadığım şehrin başkanına teşekkürler.

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
RÖPORTAJLAR
ÇOK OKUNANLAR
FACEBOOK'TA GERÇEK İZMİR
TWITTER'DA GERÇEK İZMİR
YAZARLAR
Gönül Soyoğul
Hayallerimiz mi güzeldi geçmiş mi?
Sercan Avcı
CHP’nin A Takımı ve İzmir!
Fikret İlkiz
Sosyal ağlarda üç maymun
İlker Ağın
İnceden inceye...
Seray Akın Ürkmez
Havai ve tehlikeli fişek
Dr. Tuncay Filiz
Sanma ki biri seni anıyor…
Taha Okan
'Eczacı Hanım’ın çantası!
ÇOK YORUMLANANLAR
Gerçek İzmir
KünyeKünye Ä°letiÅŸimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri