'Basmane Çukuru' TBMM gündeminde: Tugay'ın kararını bakanlara sordu!

GERÇEKİZMİR - DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, kamuoyunda "Basmane Çukuru" olarak bilinen Konak İsmet Kaptan Mahallesi’ndeki 1039 ada 8 parsel üzerindeki taşınmazla ilgili yaşanan son gelişmeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Akın; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin yanıtlaması istemiyle üç ayrı yazılı soru önergesi verdi.

Önergelerde, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) söz konusu alana ilişkin açtığı tapu iptal ve tescil davasında belediye lehine bilirkişi raporları bulunmasına karşın, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ve yüklenici firmalarla protokol imzalayarak davadan feragat etme sürecine girmesi eleştirildi.

Bilirkişi Raporları Belediye Lehineyken Neden Davadan Feragat Edildi?

Soru önergelerinin gerekçesinde; İBB’nin 1997 yılından bu yana devam eden mülkiyet uyuşmazlığına ilişkin İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesinde (2020/65 E.) açtığı davada alınan 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli üç ayrı bilirkişi raporunun, sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın tamamının belediye adına tescilini desteklediği hatırlatıldı.

Buna rağmen İBB Meclisinden alınan yetki doğrultusunda 10 Eylül 2026 tarihinde imzalanan nihai protokol ve 27 Ekim 2026 tarihli açıklama ile toplam 104 bin m² emsale esas alanın %30’una karşılık gelen 31 bin 200 m²’lik bağımsız belediye hizmet binası karşılığında uzlaşıldığı ve davadan vazgeçilme sürecinin başlatıldığı vurgulandı.

Bakanlıklara Yöneltilen Kritik Sorular

İbrahim Akın’ın üç ayrı bakana yönelttiği önergelerde öne çıkan ana başlıklar şunlar oldu:

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na: Taşınmazın yürürlükteki imar planı ve kullanım kararlarının ne olduğu; alandaki yapılaşmanın Kültürpark, çevresel altyapı, ulaşım ve kent siluetine etkilerinin değerlendirilip değerlendirilmediği soruldu. Ayrıca parselin tamamının kamu mülkiyetinde kalması ile ticari yapılaşma modeli arasındaki sosyal ve şehircilik farklarının analizi istendi.

• Hazine ve Maliye Bakanlığı’na: TMSF’nin Ege Dünya Ticaret Merkezi için belirlediği 75 milyon ABD doları muhammen bedelin hangi değerleme raporlarına dayandığı, bu bedelin ne kadarının taşınmazdan ne kadarının projenin ticari potansiyelinden kaynaklandığı soruldu. Ayrıca yüklenici şirketlerin devlete olan toplam borçları ve satıştan elde edilecek gelirin paylaşım esasları sorgulandı.

• İçişleri Bakanlığı’na: Bilirkişi raporlarının belediye lehine olmasına rağmen karar duruşması öncesinde davadan feragat edilmesinin gerekçesi soruldu. Taşınmazın tamamının mülkiyetini kazanmak yerine %30'luk hizmet binası hakkı ile yetinilmesinin kamu zararı oluşturup oluşturmadığına ilişkin Mülkiye Teftiş Kurulu veya Bakanlıkça bir inceleme/denetim başlatılıp başlatılmayacağı gündeme getirildi.

İzmir milletvekili Akın, belediyenin mülkiyet ve sözleşmeden doğan haklarının korunması, kamusal alan ihtiyacının gözetilmesi ve olası bir kamu zararının önlenmesi için sürecin şeffaf bir şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a Sorulan Sorular

1. Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi 1039 ada 8 parselin yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım kararları nelerdir? Parselin emsal, yükseklik, yapılaşma koşulları ve kullanım fonksiyonları nedir?

2. Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

3. Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine geçmesi halinde, belediyenin kamusal kullanım seçenekleri ile mevcut protokolde öngörülen ticari yapılaşma modeli arasında ekonomik, sosyal ve şehircilik yönünden karşılaştırma yapılmış mıdır?

4. 31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız belediye hizmet binasının güncel yapım maliyeti, tamamlanmış haldeki piyasa değeri ve belediyeye sağlayacağı ekonomik katkı hangi hesaplamalara dayanmaktadır?

5. 31.200 m² hizmet binasının ekonomik değeri ile 1039 ada 8 parselin tamamının güncel piyasa değeri ve taşınmazın imar haklarının ekonomik değeri karşılaştırılmış mıdır? Karşılaştırma yapılmışsa kullanılan değerleme tarihi, yöntem ve sonuçlar nelerdir?

6. 10 Eylül 2026 tarihli protokol kapsamında belediyeye bırakılması öngörülen 31.200 m² emsale esas alanın, toplam 104.000 m² inşaat alanı içindeki konumu, bağımsızlığı ve kullanım niteliği hangi mimari ve şehircilik esaslarına göre belirlenecektir? Bu alanın diğer ticari yapılardan fiziksel ve işlevsel olarak ayrılması hangi proje ve tapu düzenlemeleriyle sağlanacaktır?

7. Belediyeye devredilecek hizmet binasının bağımsız bir yapı olarak inşa edilmesi, yapı kullanma izin belgesinin alınması ve takyidatsız tapu devrinin gerçekleştirilmesi için hangi teknik ve idari şartlar öngörülmüştür? Bu şartların yerine getirilmemesi halinde belediyenin haklarını koruyacak mekanizmalar nelerdir?

8. Projenin tamamlanmasıyla ortaya çıkacak yapılaşmanın Kültürpark, çevresindeki kamusal alanlar, ulaşım sistemi, altyapı kapasitesi, yaya hareketliliği ve kent silueti üzerindeki etkileri değerlendirilmiş midir? Bu konuda hazırlanmış ulaşım, altyapı, çevresel etki ve şehircilik raporları bulunmakta mıdır?

9. TMSF tarafından satışa çıkarılan ticari ve iktisadi bütünlük için belirlenen 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedel çalışmasında, taşınmazın imar hakları ve gelecekteki yapılaşma potansiyeli hangi ölçüde dikkate alınmıştır?

10. Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi halinde kamusal kullanım seçeneklerinin ekonomik ve sosyal değerini belirlemek üzere Bakanlığınızca veya ilgili kamu kurumlarınca bağımsız bir planlama ve değerleme çalışması yapılması düşünülmekte midir?

11. 31.200 m² bağımsız hizmet binası hakkının belediyeye sağlanacak kamusal yararı ile taşınmazın tamamının belediye mülkiyetinde kalması halinde elde edilebilecek kamusal yarar arasında karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmışsa bu değerlendirme hangi kurum veya kuruluş tarafından hazırlanmıştır?

12. Basmane Çukuru’na ilişkin planlama ve yapılaşma kararları alınırken kamu mülkiyetinin korunması, kamusal kullanım alanlarının artırılması ve kent merkezindeki kamusal alan ihtiyacının karşılanması öncelikleri nasıl gözetilmiştir? Bakanlığınız bu konuda herhangi bir inceleme veya değerlendirme yapmış mıdır?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e Sorulan Sorular

1. Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

2. TMSF tarafından satışa çıkarılan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü” için belirlenen 75 milyon ABD doları muhammen bedel hangi değerleme raporuna, hangi tarihteki piyasa koşullarına ve hangi hesaplama yöntemine dayanmaktadır? Değerleme raporunun bir örneği kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

3. 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedelin ne kadarı taşınmazların mevcut piyasa değerinden, ne kadarı sözleşmelerden ve ne kadarı projenin gelecekteki ticari geliştirme potansiyelinden kaynaklanmaktadır? Bu kalemlerin ayrı ayrı parasal karşılığı nedir?

4. Güç Yapı A.Ş. ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin TMSF’ye ve diğer kamu kurumlarına olan toplam borç tutarı nedir? Bu borçların anapara, faiz, gecikme zammı ve diğer ferileri itibarıyla dağılımı nedir?

5. 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedel üzerinden gerçekleşecek satışta elde edilecek gelirin hangi kamu alacaklarına, hangi şirket borçlarına ve hangi alacaklılara ne ölçüde aktarılması öngörülmektedir?

6. TMSF’nin değerleme çalışmasında, İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan hakları ve devam eden tapu iptali ve tescil davası dikkate alınmış mıdır?

7. İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2020/65 Esas sayılı dosyada taşınmazın tamamının kendi adına tescili için dava açmış olması, TMSF’nin satışa çıkardığı ticari ve iktisadi bütünlüğün değerini ve ihaleye katılacak yatırımcının üstleneceği yükümlülükleri nasıl etkilemektedir?

8. 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda 3.978.987,30 ABD doları olarak hesaplandığı belirtilen parasal alacak hangi kalemlerden oluşmaktadır?

9. Söz konusu 3.978.987,30 ABD dolarlık tutar ile TMSF’nin 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedeli arasında doğrudan bir ekonomik veya hukuki ilişki bulunmakta mıdır?

10. TMSF, 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedeli belirlerken, belediyenin devam eden davası sonucunda taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi ihtimalini içeren alternatif bir değerleme veya risk analizi hazırlamış mıdır?

11. TMSF ihalesini kazanacak yatırımcının 10 Eylül 2026 tarihli protokol kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesine karşı üstleneceği yükümlülükler nelerdir?

12. Belediyeye yapılması öngörülen 31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız hizmet binasının güncel piyasa ve yapım maliyeti nedir? Bu binanın tamamlanması, ruhsatlandırılması, yapı kullanma izin belgesinin alınması ve tapu devri dahil toplam ekonomik değeri hangi bağımsız değerleme çalışmasıyla belirlenmiştir?

13. TMSF ihalesinde yatırımcıya yüklenen belediye hizmet binasını yapma ve teslim etme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde, belediyenin haklarını korumak üzere hangi banka teminatları, cezai şartlar ve diğer mali güvenceler öngörülmüştür?

14. TMSF’nin satış işlemiyle elde edeceği kamu alacağının tahsil edilmesi hedeflenirken, İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve sözleşmesel haklarının ekonomik değerinin korunması için hangi tedbirler alınmıştır? Bu konuda Bakanlığınızca yapılmış bir mali denetim veya inceleme bulunmakta mıdır?

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’ye Sorulan Sorular

1. İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2020/65 Esas sayılı dosyada açtığı davanın güncel durumu nedir?

2. Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

3. Belediye yönetimi, üç bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmeleri ve davanın belediye lehine sonuçlanması ihtimalini nihai protokol imzalanmadan önce değerlendirmiş midir? Bu değerlendirmeler hangi belediye birimlerince yapılmış, hangi rapor ve görüşler hazırlanmıştır?

4. Nihai protokol imzalanmadan önce İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi üyelerine protokolün tam metni, ekleri, mali sonuçları ve devam eden dava üzerindeki etkileri sunulmuş mudur? Sunulmuşsa hangi tarihte ve hangi belgelerle sunulmuştur?

5. Belediyenin taşınmazın tamamını geri kazanması halinde elde edebileceği mülkiyet ve ekonomik değer ile protokol kapsamında elde edeceği 31.200 m² emsale esas alana sahip hizmet binasının ekonomik değeri karşılaştırılmış mıdır? Böyle bir çalışma yapılmışsa hangi bağımsız değerleme kuruluşu tarafından hazırlanmıştır? Yapılmamışsa belediye malvarlığını ilgilendiren bu büyüklükteki bir işlem hangi ekonomik değerlendirmeye dayanılarak gerçekleştirilmiştir?

6. Üç bilirkişi raporunda taşınmazın tamamının belediye adına tescilini destekleyen değerlendirmeler bulunduğu halde, bu davanın sonuçlanması beklenmeden protokol imzalanmasının gerekçesi nedir? Belediyenin olası mülkiyet kazanımından vazgeçmesinin ekonomik karşılığı hesaplanmış mıdır?

7. 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda yer aldığı belirtilen 3.978.987,30 ABD doları tutarındaki parasal alacak hesabı belediye yönetimi tarafından nasıl değerlendirilmiştir? Bu tutarın hangi kalemlerden oluştuğu, kimin lehine hesaplandığı ve mülkiyetin belediyeye iadesiyle nasıl ilişkilendirildiği konusunda belediye yönetiminden Bakanlığınıza bilgi verilmiş midir?

8. 10 Eylül 2026 tarihli protokolde belediyenin dava ve takiplerden vazgeçmesine ilişkin hükümler hangi koşullara bağlanmıştır? Yatırımcının hizmet binasını tamamlamaması, teslim etmemesi veya tapu tescilini gerçekleştirmemesi halinde belediyenin mülkiyet ve dava hakları nasıl korunmaktadır?

9. Protokolün imzalanması ve uygulanması sürecinde belediye malvarlığında kamu zararı doğma ihtimaline karşı İçişleri Bakanlığı tarafından herhangi bir inceleme veya denetim başlatılmış mıdır? Başlatılmışsa incelemenin kapsamı ve sonucu nedir?

10. İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve sözleşmesel haklarının ekonomik değerinin eksik hesaplanması veya belediye aleyhine sonuç doğuracak şekilde tasfiye edilmesi ihtimaline karşı Mülkiye Teftiş Kurulu tarafından inceleme yapılması düşünülmekte midir?

11. Belediye yönetiminin protokol öncesinde ve sonrasında aldığı kararların, belediye meclisinin verdiği yetkinin kapsamına ve kamu kaynaklarının korunması yükümlülüğüne uygunluğu Bakanlığınızca incelenecek midir?

12. Bu süreç sonucunda belediye taşınmazı veya belediyenin sözleşmesel hakları bakımından kamu zararı oluştuğunun tespit edilmesi halinde, sorumlular hakkında hangi idari ve mali işlemler uygulanacaktır?