3 çevre yolunun özelleştirileceği iddiası TBMM gündeminde!

GERÇEKİZMİR - İzmir Çevre Yolu, İzmir-Aydın Otoyolu ve İzmir-Aydın Otoyolu’nun özelleştirileceği iddiası İzmir kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz’ın iddiaları AK Parti tarafından yalanlanırken DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ile Hazine ve Maliye Bakanı’na özelleştirme iddialarını sordu.

URALOĞLU'NA SORDU

Akın’ın soru önergeleri şöyle:

Aşağıdaki soruların Ulaştırma Ve Altyapı Bakanı Abdulkadir URALĞOLU tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna yansıyan ve basında geniş yer bulan iddialara göre, İzmir Çevre Yolu’nun 25 yıllığına özelleştirilmesinin planlandığı ve halihazırda ücretsiz olarak kullanılan bu yolun paralı hale getirileceği ileri sürülmektedir. Söz konusu iddialar, kamu altyapısının yönetimi, kamu kaynaklarının kullanımı ve yurttaşların temel ulaşım hakkı açısından son derece ağır sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.

Basına yansıyan haberlere göre, geçmişte yapım maliyeti büyük ölçüde kamu kaynaklarıyla, yani doğrudan yurttaşların vergileriyle karşılanmış olan bu yolun özel sektöre devredilmesi halinde, yurttaşlardan yıllık milyarlarca lira düzeyinde geçiş ücreti tahsil edilmesi söz konusu olacaktır. Nitekim yapılan hesaplamalarda, yalnızca bir yıl içinde yaklaşık 4,3 milyar TL, 25 yıllık işletme süresince ise 100 milyar TL’yi aşan bir kaynağın yurttaşlardan tahsil edilerek özel şirketlere aktarılabileceği ifade edilmektedir.

Bu tablo, kamu eliyle yapılmış bir altyapının ikinci kez yurttaşa satılması anlamına gelmekte; başka bir ifadeyle, yurttaşın vergisiyle yapılmış bir yolun tekrar aynı yurttaşa ücret karşılığı kullandırılması gibi açık bir çelişkiyi ortaya koymaktadır. Bu durum, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasal ve etik bir sorun teşkil etmektedir.

Bu çerçevede, kamuya ait bir yolun hangi gerekçeyle ve hangi koşullarda özelleştirilmek istendiği, bu süreçte kimlerin ekonomik olarak fayda sağlayacağı ve yurttaşların neden yeniden bir mali yük altına sokulmak istendiği soruları, yanıtlanması zorunlu sorular olarak ortada durmaktadır.

Bu bağlamda;

İzmir Çevre Yolu’nun 25 yıllığına özelleştirilmesine yönelik Bakanlığınız bünyesinde hazırlanmış herhangi bir plan, proje veya ihale çalışması bulunmakta mıdır?

Bu yolun halihazırda ücretsiz olarak işletilmesine rağmen paralı hale getirilmesi yönünde bir politika değişikliği söz konusu mudur?

Söz konusu özelleştirme planı mevcut ise, bu planın hazırlanmasında hangi kamu kurumları ve hangi özel sektör temsilcileri yer almıştır?

Yolun yapım maliyeti toplamda ne kadardır ve bu maliyetin ne kadarı kamu kaynaklarıyla karşılanmıştır?

Yapım maliyeti kamu tarafından karşılanmış bir yolun, yeniden ücretli hale getirilmesi hangi ekonomik ve hukuki gerekçeye dayanmaktadır?

Yıllık yaklaşık 4 milyar TL’yi aşan bir gelirin yurttaşlardan tahsil edilerek özel şirketlere aktarılacağı yönündeki hesaplamalar doğru mudur? Doğru ise bu gelir transferi hangi kamu yararı gerekçesiyle savunulmaktadır?

25 yıllık işletme süresi boyunca toplamda 100 milyar TL’yi aşabilecek bir kaynağın özel sektöre aktarılması, kamu yararı açısından nasıl gerekçelendirilmektedir?

Mevcut durumda ücretsiz olan bir kamu yolunun ücretli hale getirilmesinin, yurttaşların ulaşım hakkı ve sosyal devlet ilkesiyle nasıl bağdaştırıldığı düşünülmektedir?

Kamuoyuna yansıyan bu iddialar doğru değilse, Bakanlığınız neden bugüne kadar açık ve net bir yalanlama veya bilgilendirme yapmamıştır?

ŞİMŞEK'E ÖZELLEŞTİRME SORUSU

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna yansıyan haberlere göre, İzmir Çevre Yolu’nun uzun süreli bir işletme hakkı devri kapsamında özel sektöre bırakılması ve hâlihazırda ücretsiz olan bu yolun ücretli hale getirilmesi planlanmaktadır.

Söz konusu yolun yapımının büyük ölçüde kamu kaynaklarıyla finanse edildiği dikkate alındığında, bu yolun işletme hakkının uzun yıllar boyunca özel şirketlere devredilmesi ve bu süre zarfında yurttaşlardan yeniden ücret alınması, kamu maliyesi açısından açık bir çifte tahsilat mekanizması anlamına gelmektedir. Yurttaşların vergileriyle finanse edilen bir altyapının, aynı yurttaşlara ikinci kez ücret karşılığında kullandırılması, sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığı gibi, kamu yararı ilkesinin de ciddi biçimde aşındığını göstermektedir.

İddialara göre bu süreçte yıllık milyarlarca lira düzeyinde bir gelirin yurttaşlardan tahsil edilerek özel şirketlere aktarılması söz konusudur. Bu durum, bütçe disiplini, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve mali şeffaflık ilkeleri açısından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Zira kamu maliyesinin temel amacı, kamu kaynaklarını toplumun genel yararı doğrultusunda kullanmak iken; kamuya ait bir varlığın özel sektör lehine uzun vadeli bir gelir transferi aracına dönüştürülmesi, bu amacın tersine işleyen bir mekanizma yaratmaktadır.

Öte yandan, geçmişte benzer projelerde uygulanan Yap-İşlet-Devret ve Kamu-Özel İşbirliği modelleri kapsamında ortaya çıkan döviz bazlı garanti ödemeleri, kamu bütçesi üzerinde ağır yükler oluşturmuş; bu projelerin önemli bir kısmı “kamu zararı” tartışmalarıyla anılmıştır. Bu deneyimler ortadayken, mevcutta ücretsiz olan bir kamu yolunun benzer bir modele konu edilmesi, kamu maliyesinin sistematik biçimde özel sektör lehine yapılandırıldığı yönündeki eleştirileri güçlendirmektedir.

Bu bağlamda, İzmir Çevre Yolu’na ilişkin iddiaların kamu maliyesi üzerindeki etkilerinin, öngörülen gelir transferlerinin ve bu süreçte doğabilecek kamu zararının tüm boyutlarıyla açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

            Bu bağlamda;

İzmir Çevre Yolu’nun işletme hakkının özel sektöre devredilmesine yönelik olarak Bakanlığınızın bilgisi, onayı veya yürüttüğü herhangi bir mali analiz çalışması bulunmakta mıdır?

Yapım maliyeti kamu kaynaklarıyla karşılanmış bir yolun yeniden ücretli hale getirilmesi, kamu maliyesi açısından “çifte tahsilat” anlamına gelmemekte midir?

Bu proje kapsamında yapılacak ihale veya işletme devri sürecinde hangi şirketlerin yer alması öngörülmektedir? Bu şirketlerle Bakanlığınız arasında ön görüşmeler yapılmış mıdır?

Kamuya ait bir altyapının uzun vadeli gelir kaynağı olarak özel sektöre devredilmesi, kamu maliyesinde gelir adaleti ve kaynak dağılımı açısından nasıl gerekçelendirilmektedir?

Bu projeye ilişkin olarak hazırlanmış herhangi bir mali etki analizi, fizibilite raporu veya bütçe projeksiyonu bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu raporlar kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

Bu süreçte oluşabilecek olası kamu zararına ilişkin sorumluluk hangi kamu görevlilerine ait olacaktır?

Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu iddialar karşısında Bakanlığınız neden bugüne kadar açık ve şeffaf bir bilgilendirme yapmamıştır?