Erken emeklilikten hangi meslekler faydalanacak?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ağır ve riskli işlerde çalışanlara tanınan Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) uygulamasında 2026 itibarıyla kapsam genişlemesine gitti.

Halk arasında “yıpranma payı” olarak bilinen düzenleme, prim günlerine yılda 60 ila 180 gün arasında ek süre yazılmasını sağlıyor; birikimli şekilde emeklilik yaşını da öne çekebiliyor. Böylece milyonlarca çalışanın 5 yıla kadar erken emeklilik imkanına daha yakın hale gelmesi bekleniyor.

PRİM GÜNÜNE EK SÜRE, YAŞ ŞARTINDA İNDİRİM

FHSZ, riskli işlerde çalışanların her çalışma yılı için ilave prim günü kazanması esasına dayanıyor. Normal koşullarda bir çalışan için yıllık prim 360 gün üzerinden işlerken, yıpranma payı kapsamındaki işlerde risk grubuna göre bu süreye 60, 90 ya da 180 gün eklenebiliyor.

Bu ek günler, prim gün sayısının daha hızlı tamamlanmasına katkı sağlarken, belirli şartlar altında emeklilik yaş haddinden de düşülebiliyor. Uygulama, mevzuattaki sınırlar çerçevesinde en fazla 5 yıl; bazı çok ağır iş kollarında ise 8 yıla kadar erken emekliliğin önünü açabiliyor.

2026 DÜZENLEMESİYLE LİSTE GENİŞLEDİ

TGRT’nin aktardığına göre SGK’nin 2026 düzenlemesiyle yıpranma payından yararlanabilen meslek grupları arttı. Sağlık çalışanları, gazeteciler, itfaiyeciler ve ağır sanayi işçileri gibi birçok alan daha görünür biçimde kapsama dahil edildi. Öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı:

Sağlık çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri (yılda 60 gün).

Gazeteciler: Basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.

Maden ve yeraltı işçileri: En yüksek oranlardan biri (yılda 180 gün, 6 aya kadar).

Kolluk kuvvetleri: Asker, polis, MİT mensupları ve cezaevi infaz koruma memurları.

Ağır sanayi: Demir-çelik çalışanları ile cıva, asit gibi zehirli maddelerle çalışan iş kolları.

İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri.

Yeni eklenen iş kolları: Çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi çalışanları.

“SADECE O İŞYERİNDE ÇALIŞMAK YETMEZ” UYARISI

Uygulamadan yararlanabilmek için SGK’nin “fiilen çalışma” şartını aradığı belirtildi. Buna göre, örneğin bir hastanede görev yapan ancak idari birimde çalışan personelin yıpranma payı kapsamına girmemesi mümkün. Risk unsuruna maruz kalınan işin bilfiil yapılması gerekiyor.

Yaş haddinden indirim için ayrıca asgari süre koşulu bulunuyor. Buna göre, yıpranma payının emeklilik yaşından düşürülebilmesi için riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışmış olmak şartı aranıyor. Yeraltı madenciliğinde ise bu süre 1800 gün (5 yıl) olarak uygulanıyor. Daha kısa süreli çalışmalarda ek prim günleri kazanılabilse de yaş indirimi devreye girmeyebiliyor.

E-DEVLET’TEN KONTROL EDİLEBİLİYOR

Düzenlemede işverenin SGK’ye doğru “meslek kodu” ile bildirim yapmasının belirleyici olduğu vurgulanıyor. Riskli işte çalışmasına rağmen farklı bir kodla bildirilen çalışanların yıpranma payından yararlanamaması söz konusu olabiliyor.

Çalışanlar, e-Devlet’te “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” sayfasından prim kayıtlarını kontrol edebiliyor. Prim günlerinin yanında “FHSZ” ibaresi veya 2A, 3A gibi kodların görülmesi, yıpranma payının sisteme işlendiğine işaret ediyor.

Çalıştığı iş listede olmasına rağmen primlerinin normal yattığını gören çalışanların geriye dönük hak talebinde bulunabileceği, uyuşmazlık halinde “hizmet tespit davası” yolunun da gündeme gelebileceği ifade ediliyor.