Evsel atıklara çevreci çözüm: İzmir’de bokaşi kompost dönemi

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık yönetimi için başlattığı “Dönüşüme Evde Başla” projesi, organik atıkların dönüşümüyle devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, evlere ücretsiz bokaşi kompost seti dağıtımı için talepler toplanmaya başladı. Proje kapsamında, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüştürülecek.

Evlerde oluşan yemek artıkları, yumurta kabukları, bitki ve sebze atıkları İzmir’in atık döngüsüne girmeden, hanelerde dönüştürülecek. Böylece hem kentin sera gazı salımı azaltılacak hem de daha güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimine katkı sağlanacak.

Tugay: Toprağı da tarımı da kurtarabiliriz

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, atık ayrıştırmanın öncelikli konularından biri olduğunu belirterek “Can çekişen toprağın kurtuluşu bizim elimizde. Depolama alanlarına ya da yakma tesislerine gönderdiğimiz çöplerin içindeki en değerli kısım olan organik atıkları doğru değerlendirerek toprağı da tarımı da kurtarabiliriz” dedi.  

Dönüşüme Evde Başla projesi ile evlere dağıtılan poşetlerle ambalaj atıklarını topladıklarını belirten Tugay, “Artık bir hedefimiz daha var, organik atıklarımızı da değerlendireceğiz. Evlerde herkesin rahatlıkla yapabileceği bir kompost çalışmasını Büyükşehir olarak başlatmaya karar verdik, bu konuda sizi de bizimle çalışmaya davet etmek istiyorum. Bokaşi kompost kovalardan satın aldık. Bizimle iş birliği yapmak isteyen yurttaşlarımıza ücretsiz dağıtacağız. Kova dolduğu zaman kapılardan teslim alacağız. Bu çalışmaya katılmak isteyen hemşehrilerimizin bizi aramasını bekliyoruz. Bu konuda kent olarak daha bilinçli olacağımıza inanıyorum. Bu proje yurttaşlarımızın çabası ve katkısı ile başarılı olacaktır. Bu güzel şehrimizi hep birlikte koruyalım, hep birlikte daha yaşanabilir hale getirelim” dedi.

Talepler toplanmaya başlandı

Projeye ilk olarak Konak ilçesinin Kültür ve Alsancak mahallelerinden başlandı. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı ekipleri, pilot bölgede sahaya inerek İzmirlilere bokaşi kompost seti hakkında ilk bilgilendirmeleri yaptı. Gönüllülük esasına dayalı yürütülecek projede, bokaşi kompost seti için vatandaşlar İzmir Büyükşehir Belediyesi Alo 153 Hemşehri İletişim Merkezi (HİM) üzerinden başvuru yapabilecek.

Toprak iyileştirici olarak kullanacak

İzmirliler, evde ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek; bahçesi olanlara hediye edebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında doğaya bırakabilecek. Kendi imkânlarıyla değerlendirmek istemeyen vatandaşların kompostları ise İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler, park, bahçe ve tarımsal alanlarda toprak iyileştirici olarak kullanılacak.

Kokusuz ve pratik
Bokaşi kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor.

Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen ve apartman yaşamına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Bokaşi ne demek?

Japonca'da “fermente organik madde” anlamına gelir. Geleneksel komposttan farklı olarak bu yöntemde yiyecek atıkları oksijensiz ortamda özel mikroorganizmalarla fermente edilir.

Bokaşi kompost, organik atıkları koku ve böcek oluşturmadan değerlendirir, sera gazını azaltır. Evde uygulanabilir, kolay ve düşük maliyetlidir. Toprağın yapısını, mikrobiyel aktivitesini ve su tutma kapasitesini iyileştirir. Yavaş salınımlı gübre gibi çalışarak besinleri bitkilere hazırlar. Hastalık ve zararlıları baskılar, kimyasal kalıntıları azaltır. Daha verimli, güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimini destekler.