İnciraltı planlarında kritik gelişme: Danıştay'dan yürütmeyi durdurma kararı!

GERÇEKİZMİR - İzmir’in Balçova ilçesinde yer alan ve yıllardır imar tartışmalarının odağında bulunan İnciraltı Bölgesi için kritik bir yargı kararı çıktı. TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından açılan dava sonucunda, Danıştay 6. Dairesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin yürütmesini durdurdu.

Süreç, İnciraltı’nın "Turizm Merkezi" ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın Danıştay 4. Dairesi tarafından iptal edilmesi ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından onanmasıyla başladı. TMMOB, dayanağı ortadan kalkan turizm kararına rağmen alandaki yapılaşma ve rant baskısının yeni plan değişiklikleriyle sürdürüldüğünü belirterek konuyu tekrar yargıya taşıdı. Danıştay 6. Dairesi, 2 Haziran 2026 tarihli kararıyla, hukuki dayanağı kalmayan çevre düzeni planı değişikliğinin yürütmesinin durdurulmasına hükmetti.

TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu, yargı kararının ardından kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla şu açıklamayı yaptı:

İNCİRALTI BÖLGESİNDEKİ RANT BASKISINA YÜRÜTMEYİ DURDURMA KARARI!

30.01.2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29.01.2021 tarihli ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile açılan davada T.C. Danıştay 4. Dairesi’nin 23.12.2025 tarihli kararı doğrultusunda İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmı iptal edilmiştir.

Yaklaşık kırk yıllık bir süreçte yoğun imar ve rant baskısına konu olan İnciraltı Bölgesi'nin planlama süreçleri, alanın "Turizm Merkezi" statüsünde bulunması gerekçesiyle şekillendirilmiştir. T.C. Danıştay 4. Dairesi Başkanlığı kararı uyarınca; İnciraltı Bölgesi’nin Turizm Merkezi ilan edilmesine dair idari işlemin herhangi bir bilimsel, teknik veya şehircilik esasına dayanmadığı hüküm altına alınmıştır.

Ancak; T.C. Danıştay 4. Daire Başkanlığı kararı doğrultusunda "Turizm Merkezi" kararı ortadan kaldırılsa da alandaki rant baskısı gerçekleştirilen plan değişiklikleri ile sürdürülmektedir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 29.04.2025 tarih ve 12372640 sayılı Olur’u ile 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca onaylan İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Bölgesine ilişkin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği’nin öncelikle yürütmesinin durdurulması, takiben iptaline karar verilmesi talebi ile tarafımızca dava açılmıştır. Söz konusu davaya ilişkin mahkeme süreci devam ederken dava konusu değişikliğe ilişkin Bakanlık Makamınca yeni bir plan onaması gerçekleştirilmiştir.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 08.04.2026 tarih ve 15371288 sayılı Olur’u ile 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca onaylanan, İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Bölgesine ilişkin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği 11.05.2026-09.06.2026 tarihleri arasında askıda ilan edilmiştir. Söz konusu plan değişikliği ile T.C. Danıştay 4. Dairesi'nin 23.12.2025 tarihli kararı doğrultusunda iptal edilen “İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırları” kaldırılmış ve Millî Savunma Bakanlığı’nın itirazı doğrultusunda “Mânia Sınırı” plana işlenmiş; II. Derece Doğal Sit Alanı’nda kalan yaklaşık 47 hektarlık alan “Tercihli Kullanım Alanı” kullanım kararından “Turizm Tesis Alanı” kullanımına dönüştürülmüştür.

Bahse konu plan, bölgenin mutlak tarım arazisi niteliğini ve 5403 sayılı Kanun'u ihlal ettiği, Çakalburnu Lagünü ile 47 hektarlık II. Derece Doğal Sit alanını yapılaşmaya açarak 2863 sayılı Kanun'a, koruma-kullanma dengesine ve ekolojik bütünlüğe zarar verdiği, geçmiş mahkeme kararlarına aykırı işlem tesis edildiği, ayrıca Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu zorunluluğunu yerine getirmediği gerekçeleriyle TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından yargıya taşınmıştır.

Geldiğimiz süreçte İnciraltı Bölgesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 29.04.2025 tarihli ve 12372640 sayılı işlemiyle onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile TMMOB olarak açtığımız davada, T.C. Danıştay 6. Dairesi’nin 02.06.2026 tarihli kararı doğrultusunda İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA karar verilmiştir.

Dava gerekçelerimiz ilgili mahkeme tarafından incelenmiş olup;

“Dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin dayanağı olan, bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 25/11/2025 tarihli, E:2024/1293, K:2025/6175 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/04/2026 tarihli, E:2026/112, K:2026/637 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği,

29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline dair yargısal kararlarla birlikte dayanağı ortadan kalkan dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu,”

gerekçeleriyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına hükmedilmiştir.

İnciraltını rant baskısına karşı korumaya devam edeceğiz.

TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu