İzmir'in mitolojik bekçisi: Umay Nine

Zeytin ağacı, Akdeniz havzasında salt bir tarım ürünü değil; medeniyetlerin üzerine inşa edildiği, efsanelere konu olmuş kutsal bir temeldir.

Seferihisar’daki Teos antik kentinde 1800 yıldır toprağa tutunan Umay Nine zeytin ağacı ise bu derin kültürel mirasın ve binlerce yıllık mitolojik öykülerin yaşayan en güçlü tanıklarından biri İzmir’in Seferihisar ilçesinde, tarih ve doğanın iç içe geçtiği Teos antik kentinde yer alan “Umay Nine” zeytin ağacı, zamana adeta meydan okuyor.

Yaklaşık 1800 yaşında olduğu hesaplanan bu anıt ağaç, binlerce yıllık geçmişine karşın hâlâ meyve vermeye devam ediyor.

İyonya’nın en önemli 12 kentinden biri olan Teos’un kalbinde, antik dönemin sessiz bir bekçisi gibi yükselen Umay Nine, sayısız medeniyetin doğuşuna ve çöküşüne bizzat tanıklık etti. Savaşlar, depremler ve asırlar gelip geçerken o, toprağa sımsıkı tutunarak hayatta kalmayı başarmış eşsiz bir doğa mucizesi.

Uzmanlara göre 18 asrı deviren bu kadim zeytin ağacı, sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da en yaşlı ve hâlâ meyve verebilen en nadide anıt ağaçları arasında yer alıyor.

İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Umay Nine ismini, Türk mitolojisinde doğumu, anneleri, çocukları ve yeryüzündeki bereketi koruduğuna inanılan şefkat sembolü “Umay Ana”dan alıyor. Aynı zamanda ünlü yazar Buket Uzuner’in romanlarında yer alan, doğayla bütünleşmiş bilge Anadolu kadını “Umay Nine” karakterinden esinlenilerek 2018 yılında bu isim anıt ağaca resmen verildi.

Umay Nine’nin en şaşırtıcı ve ilham verici özelliği, onca yaşına ve yorgunluğuna karşın hayata tutunmakla kalmayıp hâlâ üretmesi.

KÜLTÜREL MİRAS: ZEYTİN 

Zeytin ağacı, bin yıllardır Akdeniz havzasında ekonominin, beslenmenin ve mitolojinin temel taşı olmuştur.

Tarih boyunca aydınlatmada, tıpta, beslenmede ve dini ritüellerde başrolü oynamıştır. Ünlü ozan Homeros’un “sıvı altın” olarak adlandırdığı zeytinyağı, antik çağda kralların taç giyme törenlerinde kutsanma aracı, olimpiyatlarda şampiyonların ödülü olmuştur.

Umay Nine, Ege’nin en önemli doğal ve kültürel miraslarından biri olarak her yıl yerli ve yabancı on binlerce turisti gölgesinde ağırlıyor. Çatlamış, adeta bir heykeltıraşın elinden çıkmış gibi duran geniş gövdesine dokunanlar ve gölgesinde soluklananlar, doğanın o sonsuz gücüyle görünmez, mistik bir bağ kuruyor. (Nilay Küçük - Cumhuriyet)