ŞPO'dan 8 maddelik 'Basmane Çukuru' açıklaması: Çarpıtma ve gerçekler!

TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, Basmane Çukuru için 2 Aralık’ta yapılması planlanan 75 milyon dolarlık TMSF ihalesi öncesinde İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin açıklamalarına 8 başlık altında yanıt verdi.

İşte o açıklama;

ÇARPITMA 1: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından bir taşınmaz veya belediye hakkı satışı yapılmamaktadır. 

GERÇEK: 

Evet, satışı yapan resmi olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi değildir ve satış TMSF tarafından gerçekleştirilmektedir. Ancak, alandaki mülkiyet hakkının yeniden belirlenmesine dönük olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından açılmış bir dava bulunmaktadır. İzmir Büyükşehir Belediyesi, açılan davada protokolde imzası bulunan şirketlerin, sözleşmenin gereklerini yerine getirmediğini belirterek gerekli hesaplamalar yapıldıktan ve tazminat bedelleri belirlendikten sonra taşınmazdaki tüm hisselerin İzmir Büyükşehir Belediyesine geçmesini talep etmiştir. Davada bilirkişi raporu, İzmir Büyükşehir Belediyesi lehinedir. Yani satışa konu olan taşınmazın tamamı İzmir Büyükşehir Belediyesinin mülkiyetine geçecek durumdadır. 

Ayrıca, dava açıldığında şirketlerin hisselerinin satışının yapılmaması amacıyla tapuya tedbir kararı konulmuştur. İzmir Büyükşehir Belediyesi, tapudaki tedbir kararını kaldırtmadığı ya da davadan vazgeçeceğini belirtmediği sürece bu ihalenin gerçekleşmesi imkânsızdır. 

ÇARPITMA 2: 

İhale, mevcut kat karşılığı inşaat ilişkisinin uygulanmasını ve projenin tamamlanmasını sağlayacak yatırımcının belirlenmesi işlevini de taşımaktadır. 

GERÇEK 2:

“Basmane Çukuru” olarak anılan alandaki kat irtifa hakkı, Burhan Özfatura döneminde ve Özfatura’nın kaybedeceği yerel seçimlerden bir ay önce düzenlenmiştir. Bu düzenleme, imar planı bulunmayan bir tarihte mevzuata aykırı bir şekilde hazırlanan proje üzerinden gerçekleştirilmiş olup hukuka aykırı, hatalı bir işlemdir. 

Bu işlem sonucunda, İzmir Büyükşehir Belediyesi, kendisine inşaat alanı üzerinden bırakılacak %11’lik payın karşılığında, taşınmazın %89’unu, bugün TMSF karşısında borçlu pozisyonda olan şirketlere bırakmıştır. Kent merkezinde bulunan çok değerli bir alanda, “kat karşılığı inşaat sözleşmesi”ne göre, müteahhit payının %89 olarak belirlenmesinin tek bir açıklaması vardır: Kamunun malı, protokol adı altında özel şirketlere bırakılmıştır. 

Şimdi, İzmir Büyükşehir Belediyesi, ihale ile bu %89’luk payı kimin satın alacağının belirleneceğini iddia etmektedir. Oysa o pay da dâhil olmak üzere alanın tamamı, tartışmasız bir şekilde kamunundur.

ÇARPITMA 3: 

Bu ilk TMSF ihalesi değildir. 

GERÇEK 3: 

Bu ihalenin, ilk TMSF ihalesi olmadığı doğrudur. Ancak, ihalenin yapılıyor olması meşru olduğu anlamına gelmemektedir. 

İlk ihalede de, kamuya ait bir alanın hukuksuzluklara dayalı bir şekilde özel şirketlere devredilmesi ve bunun sürdürülmesi hatalıdır. Bu gerçek, alanda 1000 ihale yapılsa bile değişmeyecektir. 

ÇARPITMA 4:

Basmane’nin yapılaşma kararları bugün alınmadı. 

GERÇEK 4:

Basmane’nin yapılaşma kararları, bir kamu alanının özel şirketlere devredilebilmesinin önü açılsın, özel şirketler burada kârlarına kâr katsınlar diye yıllar boyunca değiştirilmiştir. Planların büyük bir bölümü, açılan davalar sonucunda, kamu yararına ve şehircilik ilkelerine aykırı oldukları için iptal edilmiştir. Her iptal kararı sonrasında, sermaye için yeni pürüzler ortaya çıkmış, bu pürüzler sermaye adına aşılmaya çalışılmıştır.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu alanı İzmir halkına değil, özel şirketlere kazandırmak için çok çalışmıştır.

ÇARPITMA 5: 

İzmir Büyükşehir Belediyesinin yüzde 30’luk hakkı korunmaktadır. 

GERÇEK 5: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yüzde 30’luk hak iddiasını açıklamak için kullandığı argümanlardan biriyle yıllardan beri resmi açıklamalarda saklanan bir gerçeği ilk kez ortaya koymaktadır. Bu, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin tapudaki payının %11 olduğu gerçeğidir. Evet, dayanağı mevzuata aykırı mimari proje olan ve 1999’da gerçekleştirilen tapu devir işleminden bu yana belediyenin payı %11’dir. Bu pay hiç değişmemiştir.

Ne olmuştur? İmar planlarında inşaat alanının %30’unun “Belediye Hizmet Alanı” olacağı maddesi plan notu olarak eklenmiştir. Bu maddenin yasal bir bağlayıcılığı yoktur.

Tamamı kamu mülkiyetinde olan bir alanın, mevzuata aykırı işlemlerle belediyenin payı %11’de kalacak şekilde özel şirketlere devredilmesi de, ilerleyen zamanlarda belediyenin payı tapuda değişmeksizin inşaat alanı üzerinden %30’una çıkarıldığının iddia edilmesi de bunun bir başarı olarak sunulması da kabul edilmez. Tartışılması gereken, belediyenin payının %11’den %30’a nasıl çıkarıldığı değil, %100’ü kamuya ait bir alanda, belediye payının nasıl %30’a ve %11’e düşürüldüğüdür.

ÇARPITMA 6: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi açısından önemli olan bağımsız hizmet binasının bedelsiz yapımı, teslimi ve takdiyatsız şekilde tesciline ilişkin yükümlülüklerin güvence altına alınmasıdır. 

GERÇEK 6: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kendisine ait bir alanda, kendi başına ve bağımsız bir şekilde hizmet binası yapamaması, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yöneticilerinin beceriksizliğidir. Bunun TMSF ile de Basmane Çukuru olarak anılan alan ile de ilişkisi yoktur. 

ÇARPITMA 7: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi lehine yeni hukuki ve mali güvenceler öngörülmüş, yapım, teslim ve tapu yükümlülükleri somutlaştırılmıştır. 

GERÇEK 7: 

Burhan Özfatura döneminde yapılan protokol de çok somuttur. Her somut olanın, kamu ve İzmir Büyükşehir Belediyesi lehine olmadığının açık bir kanıtıdır. 

ÇARPITMA 8: 

Devam eden hukuki uyuşmazlıkların çözümü kamu yararının bir parçasıdır. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin amacı İzmir’in hakkını korumak ve kırk yıllık sorunu çözmektir. 

GERÇEK 8: 

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kamu yararı tanımının ne olduğunu bilmemektedir. Kamu kaynaklarının özel sektör lehine, İzmir halkı aleyhine kullanılması “kamu yararı” değildir. Kırk yıllık sorunun kaynağı, kamu malının ayrıcalıklı haklar ile sermayeye teslim edilmesidir. Sorunu yaratan ana nedeni çözüm olarak sunmak, halkı kandırmaktan başka bir anlama gelmemektedir.