Akın; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a soru yöneltti.

Akın’ın soru önergeleri şöyle:

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna tanıtılan ve İzmir’in Çeşme ilçesiyle ilgili olan “Çeşme Turizm Projesi”, Çeşme ve çevresinde çok sayıda turizm tesisi, golf sahası, festival ve etkinlik alanları, ulaşım yatırımları ile yeni altyapı tesislerini içeren büyük ölçekli bir gelişim modeli olarak sunulmaktadır. Projenin tanıtımında “çevre koruma odaklı”, “düşük karbonlu”, “doğa dostu” ve “imar projesi olmadığı” yönünde ifadeler kullanılmasına karşın, bu iddiaları destekleyen bilimsel ve teknik çalışmalar kamuoyu ile paylaşılmamıştır.

Büyük ölçekli turizm yatırımlarında yalnızca yapılaşma yoğunluğu değil; ekolojik taşıma kapasitesi, biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler, habitat parçalanması, kümülatif çevresel etkiler, karbon ayak izi, sera gazı emisyonları, kıyı ekosistemlerinin korunması, su kaynakları üzerindeki baskılar ve iklim değişikliğine uyum kapasitesi birlikte değerlendirilmektedir. Bu kapsamda çevresel etkilerin bilimsel yöntemlerle ortaya konulması, kamu yararı ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin temel gereğidir.

Öte yandan projede öngörülen golf sahaları, ulaşım altyapısı, yüksek kapasiteli etkinlik alanları ve yeni turizm tesislerinin tamamının birlikte oluşturacağı çevresel baskıya ilişkin herhangi bir kümülatif etki değerlendirmesi, karbon bütçesi, net sıfır emisyon analizi veya ekolojik taşıma kapasitesi çalışmasının kamuoyuna açıklanmamış olması; projenin çevresel sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.

Bu bağlamda;

1. Çeşme Turizm Projesi kapsamında Bakanlığınızca yürütülen veya yürütülmesi planlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci hangi aşamadadır?
2. Projenin bütün bileşenlerini kapsayan ekolojik taşıma kapasitesi analizi hazırlanmış mıdır? Hazırlanmış ise kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
3. Proje kapsamında biyolojik çeşitlilik, endemik türler, kıyı ekosistemleri ve doğal yaşam alanları üzerinde oluşabilecek etkileri ortaya koyan bilimsel raporlar hazırlanmış mıdır?
4. Projede yer alan ulaşım yatırımları, turizm tesisleri, golf sahaları, etkinlik alanları ve diğer yapılaşmaların toplam çevresel etkisini değerlendiren kümülatif etki analizi yapılmış mıdır?
5. Projenin karbon ayak izi, sera gazı emisyonu, karbon yaşam döngüsü ve net sıfır emisyon hedeflerine ilişkin herhangi bir hesaplama veya bilimsel çalışma mevcut mudur?
6. Proje alanında habitat parçalanması, kıyı ekosistemlerinin bütünlüğü ve doğal peyzaj üzerindeki etkilerin belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılmış mıdır?
7. İklim değişikliğinin Ege Havzası üzerindeki etkileri dikkate alınarak projenin uzun vadeli çevresel sürdürülebilirliğini ortaya koyan uyum ve risk analizleri hazırlanmış mıdır?
8. Onay ve ruhsat başvurusu aşamasında bakanığınız, projeye ilişkin tüm çevresel etki raporlarını, bilimsel analizleri ve teknik değerlendirmeleri kamuoyunun erişimine açmayı planlamakta mıdır?

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna tanıtılan ve İzmir’in Çeşme ilçesiyle ilgili olan “Çeşme Turizm Projesi” kapsamında deniz suyunun arıtılarak kullanılması, atık su arıtma kapasitesinin artırılması ve çok sayıda golf sahası ile turizm tesisinin inşa edilmesi planlanmaktadır. Projede su sorununun çözüleceği ileri sürülmekle birlikte, bölgenin mevcut ve gelecekteki su bütçesi, iklim değişikliği nedeniyle artacak kuraklık riski, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının sürdürülebilirliği ile tarımsal üretim üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel değerlendirmeler kamuoyu ile paylaşılmamıştır.

Bilimsel çalışmalar, Akdeniz Havzası’nın iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında yer aldığını; Ege Bölgesi’nde ise su stresi ve kuraklık riskinin giderek artacağını ortaya koymaktadır. Bu nedenle içme ve kullanma suyu, tarımsal sulama, doğal ekosistemlerin korunması ve rekreasyon amaçlı su kullanımı arasındaki önceliklerin havza ölçeğinde bilimsel esaslarla belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Özellikle proje kapsamında planlandığı belirtilen sekiz golf sahasının su tüketimi, deniz suyu arıtma tesislerinin enerji ve çevresel maliyetleri ile arıtma sonucunda oluşacak yüksek tuzluluk içeren deşarjın deniz ekosistemi üzerindeki etkileri konusunda kamuoyunda ciddi endişeler bulunmaktadır. Aşağıdaki hususların Bakanlığınızın görev ve sorumluluk alanı kapsamında açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

            Bu bağlamda;

1. Proje tamamlandığında ortaya çıkacak toplam su ihtiyacı ne kadar olacaktır ve bu ihtiyacın hangi kaynaklardan karşılanacağına ilişkin bir planlama yapılmış mıdır?
2. Proje kapsamında planlanan golf sahalarının yıllık ve günlük su tüketimine ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış herhangi bir hesaplama veya teknik rapor bulunmakta mıdır?
3. Golf sahalarının su ihtiyacının karşılanmasının, bölgedeki içme ve kullanma suyu ile tarımsal sulama kaynakları üzerinde oluşturacağı etkilere ilişkin analiz yapılmış mıdır?
4. Deniz suyunun arıtılması amacıyla kurulması planlanan tesislerin denizden su çekimi sırasında denizel canlılar ve biyoçeşitlilik üzerinde oluşturabileceği etkiler değerlendirilmiş midir?
5. Deniz suyu arıtımı sonucunda oluşacak yüksek tuzluluk içeren atık suyun (brine) deniz ekosistemine etkilerine ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış bilimsel rapor veya uygunluk değerlendirmesi bulunmakta mıdır?
6. Ege Bölgesi’nde iklim değişikliği nedeniyle artması beklenen kuraklık riski dikkate alınarak, projenin su güvenliği açısından uzun vadeli sürdürülebilirliğine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?
7. Proje kapsamında kullanılacak su miktarının, bölgedeki tarımsal üretim, mera alanları, doğal ekosistemler ve orman varlığı üzerinde oluşturabileceği etkilerin izlenmesine yönelik bir izleme ve denetim mekanizması oluşturulacak mıdır?

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Ulaştırma Ve Altyapı Bakanı Abdulkadir URALĞOLU tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna tanıtılan ve İzmir’in Çeşme ilçesiyle ilgili olan “Çeşme Turizm Projesi”nin temel unsurlarından biri, İzmir’in uluslararası hava ulaşımında yeni bir dağıtım merkezi (hub) haline getirilmesi, yeni hava koridorlarının oluşturulması, kara yolu bağlantılarının güçlendirilmesi ve proje alanına doğrudan ulaşım sağlayacak yeni ulaşım altyapılarının hayata geçirilmesi olarak ifade edilmektedir. Proje tanıtımında ayrıca Adnan Menderes Havalimanı’nın mevcut kapasitesinin daha etkin kullanılacağı ve uluslararası hava trafiğinin önemli ölçüde artırılmasının hedeflendiği belirtilmektedir.

Büyük ölçekli ulaşım yatırımları yalnızca ekonomik etkileri bakımından değil, karbon emisyonları, hava kalitesi, gürültü, trafik yoğunluğu, doğal alanların parçalanması ve iklim değişikliği üzerindeki etkileri bakımından da değerlendirilmek zorundadır. Özellikle uluslararası havacılık sektörü, küresel sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle hava trafiğini artırmayı hedefleyen projelerde çevresel maliyetlerin de bilimsel yöntemlerle ortaya konulması gerekmektedir.

Projenin tanıtımında yeni ulaşım altyapılarının mevcut yolları rahatlatacağı belirtilmekle birlikte, uzun vadeli trafik projeksiyonları, ulaşım kaynaklı karbon emisyonları, doğal alanlar üzerindeki etkiler ve ulaşım yatırımlarının çevresel sonuçlarına ilişkin ayrıntılı teknik çalışmalar kamuoyu ile paylaşılmamıştır. Bu nedenle aşağıdaki soruların yanıtlanması önem taşımaktadır.

1. Çeşme Turizm Projesi kapsamında Bakanlığınız tarafından planlanan kara yolu, hava yolu ve diğer ulaşım yatırımları var mıdır? Varsa bunların ayrıntıları nelerdir?
2. Proje kapsamında öngörülen yeni ulaşım yatırımları için uzun vadeli trafik projeksiyonları hazırlanmış mıdır? Hazırlanmış ise öngörülen günlük araç ve yolcu sayıları nedir?
3. Adnan Menderes Havalimanı’nın uluslararası aktarma merkezi olarak geliştirilmesine yönelik hazırlanan fizibilite ve talep analizleri var mıdır? Varsa ayrıntıları nelerdir?
4. Proje kapsamında öngörülen hava trafiği artışının oluşturacağı karbon emisyonlarına ilişkin herhangi bir hesaplama veya değerlendirme yapılmış mıdır?
5. Yeni kara yolu bağlantılarının doğal alanlar, tarım arazileri ve ekolojik koridorlar üzerindeki etkilerini değerlendiren teknik raporlar hazırlanmış mıdır?
6. Proje kapsamında planlanan ulaşım altyapısının bölgedeki mevcut trafik yoğunluğu, gürültü ve hava kirliliği üzerinde oluşturacağı etkiler analiz edilmiş midir?
7. Bakanlığınız, ulaşım yatırımlarının iklim değişikliği hedefleri ve Türkiye’nin sera gazı azaltım politikalarıyla uyumunu değerlendiren herhangi bir çalışma yürütmüş müdür?

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Kamuoyuna tanıtılan ve İzmir’in Çeşme ilçesiyle ilgili olan “Çeşme Turizm Projesi”, Çeşme’nin mevcut turizm yapısını dönüştürmeyi, turizm faaliyetlerini yılın on iki ayına yaymayı, yeni konaklama alanları, golf sahaları, kongre ve festival merkezleri ile yüksek kapasiteli etkinlik alanları oluşturmayı hedefleyen büyük ölçekli bir turizm yatırım modeli olarak sunulmaktadır. Proje tanıtımında Çeşme’nin mevcut turizm sezonunun kısa sürdüğü, uluslararası pazarlardan yeterince pay alamadığı ve yeni yatırımlarla bölgenin küresel ölçekte cazibe merkezi haline getirileceği ifade edilmektedir.

Bununla birlikte, uluslararası turizm planlama ilkeleri; büyük ölçekli turizm yatırımlarında yalnızca ekonomik getirilerin değil, doğal çevrenin korunması, kültürel mirasın sürdürülebilirliği, yerel halkın yaşam kalitesi, kıyılara kamusal erişim, sosyal etkiler ve bölgenin ekolojik taşıma kapasitesinin birlikte değerlendirilmesini zorunlu görmektedir. Projeye ilişkin tanıtım dokümanlarında ise bu hususlara ilişkin ayrıntılı bilimsel analizler ile sosyal etki değerlendirmelerinin kamuoyuna sunulmadığı görülmektedir.

Öte yandan proje kapsamında öngörülen yeni turizm tesisleri, golf sahaları, festival alanları ve yüksek kapasiteli organizasyon merkezlerinin bölgenin demografik yapısı, konut piyasası, yerel ekonomi, küçük üreticiler ve kıyıların kamusal kullanımı üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerin bulunmaması; projenin sürdürülebilir turizm ilkeleri açısından açıklığa kavuşturulması gereken önemli soruları gündeme getirmektedir.

Bu bağlamda;

1. Çeşme Turizm Projesi hazırlanırken, bölgenin turizm taşıma kapasitesini ortaya koyan bilimsel bir çalışma yapılmış mıdır?
2. Proje kapsamında hedeflenen yıllık turist sayısı, günlük azami ziyaretçi kapasitesi ve toplam yatak kapasitesi ne kadardır?
3. Proje hazırlanırken yerel halk, meslek odaları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimlerin katılımıyla herhangi bir sosyal etki değerlendirme süreci yürütülmüş müdür?
4. Projenin konut fiyatları, kira bedelleri, yerel istihdam, küçük üreticiler ve bölge ekonomisi üzerindeki olası etkilerine ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış bir analiz bulunmakta mıdır?
5. Proje kapsamında planlanan yeni turizm alanlarının kıyılara kamusal erişim hakkı üzerinde herhangi bir sınırlama oluşturmayacağına ilişkin Bakanlığınızın bir güvencesi veya planlaması bulunmakta mıdır?
6. Projede yer alan golf sahaları, kongre merkezleri, festival alanları ve büyük organizasyon tesislerinin sürdürülebilir turizm ilkeleri bakımından uygunluğu hangi bilimsel kriterlere göre değerlendirilmiştir?
7. Bakanlığınızca, Çeşme Turizm Projesi’nin kültürel miras, doğal peyzaj ve geleneksel yerleşim dokusu üzerindeki etkilerini değerlendiren herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?