Hürmüz Boğazı, İran hariç gemi trafiğine açık

ABD Başkanı Donald Trump, İran limanlarına giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik tam deniz ablukası uygulanacağını açıkladı.

Trump, uygulamanın Hürmüz Boğazı’ndan geçen tüm gemileri kapsamayacağını belirterek, “Tam bir abluka uygulayacağız ancak bu yalnızca İran limanlarına giden ve İran limanlarından çıkan gemiler için geçerli olacak.” dedi

Hürmüz Boğazı’nın uluslararası gemi trafiğine açık olduğunu söyleyen Trump, İran bağlantılı gemilerin ise geçişine izin verilmeyeceğini ifade etti.

Trump ayrıca, daha önce Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için gündeme getirdiği yüzde 20 oranındaki “ABD geri ödeme ücretinin” uygulanmayacağını duyurdu.

Söz konusu ücretin yerine Körfez ülkelerinin ABD ile yapacağı ticaret ve yatırım anlaşmalarının devreye alınacağını belirten Trump, “Yüzde 20’lik ABD geri ödeme ücretini, çeşitli Körfez ülkelerinin ABD’ye yönelik gerçekleştireceği ticaret ve yatırım anlaşmalarıyla değiştirmeye karar verdim.” ifadelerini kullandı.

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının İran limanları, petrol terminalleri ve kıyı bölgelerine giriş-çıkış yapan gemileri kapsaması beklenirken, diğer ülkelere ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin devam edeceği bildirildi.

ABD-İRAN GERİLİMİ

ABD ile İran arasında kısa süre önce sağlanan ateşkesin ardından bölgede tansiyon yeniden yükseldi. İran’ın Körfez’de ABD’nin müttefiklerini ve ticari gemileri hedef alan saldırılarına karşılık Washington dün gece İran’a yönelik art arda üçüncü saldırı dalgasını düzenledi. 

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik ablukanın 14 Temmuz Salı günü TSİ 23.00 itibarıyla başlayacağını duyurdu. Uygulama kapsamında İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giden ya da buralardan ayrılan gemilerin engellenmesi öngörülürken, diğer ülkelere ait gemilerin bölgedeki deniz yollarını kullanmaya devam edebileceği belirtildi.

ABD SALDIRILARI İRAN’IN GÜNEY KIYILARINA YÖNELDİ

ABD’nin son saldırılarında İran’ın Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı kıyısındaki stratejik bölgeleri hedef alındı.

İranlı yetkililer, ülkenin tek faal sivil nükleer santralinin bulunduğu Buşehr kentinde dört noktanın vurulduğunu açıkladı. Ortadoğu’nun en eski petrol rafinerilerinden birine ev sahipliği yapan Abadan ile önemli enerji ve petrokimya merkezlerinden Mahşehr de saldırıların hedefi oldu.

İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı yakınındaki Bender Abbas Limanı çevresinde beş patlama meydana geldiğini bildirdi. ABD ordusu ise Buşehr, Çabahar, Cask, Konarak, Ebu Musa Adası ve Bender Abbas’taki askeri hedeflerin vurulduğunu açıkladı. Son saldırı dalgasının yaklaşık beş saat sürdüğü belirtildi.

İRAN’DAN KÖRFEZ ÜLKELERİNE MİSİLLİ MİSİLLEME

İran, ABD saldırılarına karşı Körfez ülkelerindeki ABD askeri varlığını ve Washington’ın bölgedeki müttefiklerini hedef alan saldırılarını sürdürdü.

Ürdün ordusu İran’dan fırlatılan dört füzenin etkisiz hale getirildiğini açıklarken, Bahreyn yönetimi de hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı çok sayıda saldırıyı önlediğini bildirdi.

Bahreyn’in başkenti Manama’da gün boyunca hava saldırısı sirenleri duyulurken, bazı bölgelerde patlamalar meydana geldi. İran’ın saldırıları, ABD ile yaşanan çatışmanın doğrudan Körfez ülkelerine yayılabileceği yönündeki endişeleri artırdı.

TİCARİ GEMİLER HEDEF OLDU

Gerilimin merkezlerinden biri de dünya enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı oldu.

Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın boğazdaki iki ticari gemiyi füzelerle vurduğunu, saldırılarda bir mürettebatın hayatını kaybettiğini ve sekiz kişinin yaralandığını açıkladı.

Umman açıklarında seyreden bir tanker de füze saldırısına uğradı. Norveç merkezli Stolt Tankers şirketine ait bir geminin de bölgede hedef alındığı bildirildi.

Saldırılardan birinde Hindistan vatandaşı bir denizcinin hayatını kaybetmesi üzerine Yeni Delhi yönetimi, İran’ın ülkedeki üst düzey diplomatik temsilcisini Dışişleri Bakanlığına çağırarak saldırıları protesto etti.

PETROL FİYATLARI YENİDEN YÜKSELDİ

Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalar ve ticari gemilere yönelik saldırılar küresel enerji piyasalarında arz endişelerini yeniden artırdı.

ABD’nin İran’a yönelik son saldırılarının ardından Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 4 yükselerek 87 dolar seviyesine çıkarken, ABD tipi Batı Teksas petrolü de 81 dolar civarında işlem gördü.

Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bölümünün Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilmesi nedeniyle çatışmaların uzaması halinde enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyonu da etkileyebileceği değerlendiriliyor.

ÇİN’DEN GÜVENLİ GEÇİŞ ÇAĞRISI

Çin yönetimi, ABD ve İran’a Hürmüz Boğazı’nda güvenli ve olağan gemi trafiğinin yeniden sağlanması çağrısında bulundu.

Pekin yönetimi, boğazdaki ulaşımın normale dönmesinin yalnızca bölge ülkelerinin değil, uluslararası toplumun ortak beklentisi olduğunu belirtti.

ABD ise İran limanlarına yönelik ablukaya rağmen diğer ülkelerin ticari gemilerinin geçişine destek vermeyi sürdüreceğini savunuyor. CENTCOM, uygulamanın yalnızca İran limanları ve kıyı bölgeleriyle bağlantılı deniz trafiğini hedef alacağını açıkladı.