İzmir’de iklim direnci mahalleden başlayacak

İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’nda (COP31) İzmir’in iklim kriziyle mücadele deneyimlerini uluslararası katılımcılarla paylaştı. Rusya Pavyonu’nda gerçekleştirilen “Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” başlıklı oturumda konuşan Okyay, iklim değişikliğinin etkilerine karşı yerel yönetimlerin sorumluluklarına, mahalle ölçeğinde dayanışmanın önemine ve kentler arası iş birliklerine dikkat çekti.

“Dirençli bir İzmir dirençli mahallelerle mümkün”

Yerel yönetimlerin insanların gündelik yaşamına doğrudan dokunduğunu belirten Okyay, iklim krizinin etkilerini anlatmak için İzmir’deki bir mahalleden örnek verdi. Tek başına yaşayan, sağlık sorunları bulunan ve aşırı sıcaklarda evini serin tutmakta zorlanan yaşlı bir kadını hayal etmelerini isteyen Okyay, “En yakın yeşil alana yürüyerek ulaşamıyor. Telefonuna gelen aşırı sıcak uyarısını okuyabilse bile ne yapacağını ya da kimden yardım isteyeceğini bilmiyor. Peki, onun kapısını kim çalacak?” dedi.

İklim krizinin mevcut eşitsizlikleri derinleştirdiğini belirten Okyay, düşük gelir, dil engelleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlığın hizmetlere erişimde engel oluşturabildiğini kaydetti. Okyay, “Bu nedenle, dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” dedi.

“Tek Sağlık yaklaşımıyla bakıyoruz”

İklim krizine Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinden baktıklarını ifade eden Okyay, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı. Okyay, “Su kıtlığı, toprağın bozulması ve aşırı sıcaklar, aynı çevreyi paylaşan bütün canlıları etkiler. Sağlığımızı korumak için bu ilişkileri belediyenin planlarına, hizmetlerine ve kaynak kullanımına yansıtmamız gerekir” diye konuştu.

İzmir’de yürütülen çalışmalardan örnekler veren Okyay, koruyucu sağlık hizmetlerini mahallelere taşıdıklarını belirtti. Sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programlarının mahallelerin ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirildiğini kaydeden Okyay, hizmetlerin vatandaşlara yakın noktalarda sunulmasının, daha önce belediyeye başvurmayan kişilere de ulaşmayı sağladığını söyledi. Mahalle bostanlarının da bu yaklaşımın önemli bir parçası olduğunu dile getiren Okyay, “Birlikte gıda üretmek, insanların hem gıdayla ve toprakla hem de birbirleriyle kurdukları bağı güçlendiriyor. Bu bostanları yaygınlaştırırken suyu nasıl kullandığımızı ve toprağı nasıl koruduğumuzu da dikkatle ele almamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Mahalle dayanışması ve afetlere hazırlık

Mahallelerde yer alan Dayanışma Noktalarının vatandaşlarla belediye hizmetleri arasında bağ kurduğunu ifade eden Okyay, bu noktaların insanların yardım isteyebildiği ve güven ilişkileri geliştirebildiği alanlar olduğunu söyledi. Afetlere hazırlıkta da mahalle ölçeğindeki dayanışmanın önemine dikkat çeken Okyay, Mahalle Afet Gönüllülerinin rolünü anlattı.

Okyay, “Komşularını tanıyan, yerel riskleri bilen ve gerekli eğitimleri almış kişiler, afetlere hazırlığın vazgeçilmez bir parçasıdır. Belediyenin görevi ise onları güçlü kamu hizmetleriyle, eğitimle ve koordinasyonla desteklemektir” diye konuştu.

“Katılım, çalışmaların merkezinde yer alıyor”

İklim politikalarının oluşturulmasında vatandaş katılımının belirleyici olduğunu vurgulayan Okyay, İzmir’deki İklim Yurttaş Meclislerinin insanların yaşadıkları çevreye ilişkin bilgi ve deneyimlerini karar alma süreçlerine taşımasına olanak sağladığını belirtti.

İklim kriziyle mücadelede kentler arasındaki uluslararası ortaklıkların önemine değinen Okyay, deneyim paylaşımının yalnızca başarılı projelerin anlatılmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Bir yağmur suyu sistemi ya da ekolojik koridor uygulaması paylaşılırken bakım gereksinimlerinin, maliyetlerin, karşılaşılan güçlüklerin ve uygulamadan kimlerin yararlandığının da konuşulması gerektiğini belirten Okyay, “Hangi çözümün hangi koşullarda işe yaradığını bilmek, başka bir kentin kendi gerçekliğine uygun adımı atmasını kolaylaştırır” diye konuştu.

Teknik ekipler arasında saha ziyaretleri, ortak eğitimler ve küçük ölçekli pilot projeler düzenlenerek bilgi alışverişinin kalıcı iş birliklerine dönüştürülebileceğini kaydeden Okyay, yerel yönetimlere sağlanacak öngörülebilir finansman ve teknik desteğin de önemine dikkat çekti. Okyay, “İzmir, deneyimlerini paylaşmaya, karşılaştığı güçlükleri açıkça konuşmaya ve diğer kentlerden öğrenmeye hazırdır” dedi.

“Hedefimiz daha güvenli mahalleler kurmak”

Konuşmasının sonunda yeniden sıcak bir yaz gününde evinde tek başına yaşayan yaşlı kadın örneğine dönen Okyay, iklim dirençliliğinin yalnızca kriz anında yardım ulaştırmakla sınırlı olmadığını söyledi. Asıl hedefin tehlikeleri ortaya çıkmadan azaltan, herkes için güvenli ve sağlıklı yaşam alanları oluşturmak olduğunu vurgulayan Okyay, “Tehlikeleri en baştan azaltan bir mahalle kurmak istiyoruz. Gölgelikli sokakları, daha serin evleri, yürüme mesafesinde yeşil alanları ve bu yeşil dokuyu yaşatacak su kaynakları olan bir mahalle” ifadelerini kullandı.