Karşıyaka'da 'asansör' krizi: Makine mühendislerinden belediyeye tepki!

GERÇEKİZMİR - Karşıyaka Belediyesi'nin, ilçedeki asansörlerin periyodik kontrollerini yürüten TMMOB Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi ile imzaladığı protokolü tek taraflı feshetmesi tartışma yarattı.

Karara yazılı açıklamayla tepki gösteren oda, belediyenin ileri sürdüğü gerekçelerin kamu yararı ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtti.

Oda açıklamasında, Anayasa'nın 135. maddesi ve 6235 sayılı Kanun kapsamında kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu oldukları hatırlatılarak, uzun yıllardır akredite A Tipi Muayene Kuruluşu sıfatıyla asansör periyodik kontrollerini yürüttükleri ifade edildi.

Odadan yapılan açıklamanın tamamında şu ifadeler yer aldı:

TMMOB Makina Mühendisleri Odası, Anayasa'nın 135. maddesi ve 6235 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Odamız, uzun yıllardır kamu yararını esas alarak akredite A Tipi Muayene Kuruluşu sıfatıyla asansör periyodik kontrollerini yürütmekte ve yurttaşlarımızın güvenli asansör kullanımı için çalışmalarını sürdürmektedir. Bu çerçevedeki bütün yapılanmamız ve anlayışımız, yurttaşlarımızın güvenli ve konforlu bir asansör hizmeti almasını sağlama amacına göre biçimlenmiştir.

Bu kapsamda, Karşıyaka Belediyesi ile Odamız arasında imzalanmış ve 31.12.2028 tarihinde süresi dolacak olan "Karşıyaka Belediyesi Sınırları İçerisindeki Asansörlerin Periyodik Kontrolleri Hakkında Protokol" yürürlüktedir. Söz konusu protokol doğrultusunda Odamız, bugüne kadar kamusal sorumluluğunun gereği olarak çalışmalarını kesintisiz şekilde sürdürmüş, teknik birikimini ve kurumsal deneyimini kamu yararı doğrultusunda Karşıyaka Belediyesi'nin hizmetine sunmuştur.

Karşıyaka Belediyesi sınırları içerisinde bulunan asansörlere ilişkin olarak Odamız tarafından kapsamlı bir çalışma yürütülmüş; Bakanlık verileri esas alınarak asansör kayıtları tek tek incelenmiş, doğrulanmış, eşleştirilmiş ve belediyenin kullanımına sunulmuştur.

Daha da önemlisi; Karşıyaka Belediyesi'nin elinde bulunmayan asansör envanteri, Odamızın yoğun emeği ve teknik çalışmaları sonucunda oluşturulmuş ve belediyenin kullanımına sunulmuştur. Kamu kaynakları ve Odamızın teknik birikimiyle ortaya konulan bu çalışmanın ardından farklı bir tercihe yönelinmesi, kamusal denetim anlayışı açısından düşündürücüdür.

07.11.2023 tarihinde imzalanan protokolün ardından, kamu yararını esas alan denetim anlayışıyla gerçekleştirdiğimiz periyodik kontrollerde, daha önce de periyodik kontrole tabi tutulmuş asansörlerin %74'ünün güvensiz durumda olduğu tespit edilerek kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilmiştir. Bu tespit, Odamız ile protokolün imzalandığı tarihte Karşıyaka ilçesindeki mevcut asansörlerin önemli bir bölümünün güvenlik açısından yetersiz durumda bulunduğunu ortaya koymuştur.

Kamu yararını ve yurttaşlarımızın güvenliğini öncelikleyerek yürüttüğümüz tüm çalışmalarımıza rağmen Karşıyaka Belediyesi Asansör Periyodik Kontrol Protokolümüzü tek taraflı olarak feshettiğini 30 Haziran 2026 tarihinde yazı ile Kurumumuza bildirmiştir.

Fesih yazısında belediyeye aktarılması gereken idare payının bazı aylarda ilk beş iş günü yerine altıncı iş gününde yatırıldığı belirtilmektedir.

Söz konusu ödemelerin tamamı gerçekleştirilmiş olup herhangi bir kamu zararına yol açılmamıştır. İleri sürülen gecikmeler yalnızca bir iş günü ile sınırlıdır.

Yalnızca bir iş günüyle sınırlı ödeme gecikmelerinin, vatandaşın can ve mal güvenliğini ilgilendiren kamusal bir denetim hizmetinin sona erdirilmesine gerekçe yapılması, kamu yararı ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Mevzuata göre, kontrolü gerçekleştirilemeyen veya uygunsuzlukları öngörülen süre içerisinde giderilmeyen asansörlerin ilgili belediye tarafından mühürlenerek kullanıma kapatılması gerekmektedir. Gerçekleştirilen mühürleme işlemine ait tutanağın bir nüshasının Odamıza gönderilmesi zorunlu olmasına rağmen tarafımıza mühürleme evrakları iletilmemiş ve sonraki kontrol dönemlerinde belediyeye mühürlenmesi için bildirilen birçok asansörün hâlen kullanılmaya devam ettiği tespit edilmiştir.

Karşıyaka Belediyesi tarafından, periyodik kontrollerinin yapılmadığı iddia edilerek fesih gerekçesi olarak gösterilen adreslerdeki asansörlerin, gerçekte Odamız tarafından mevzuat kapsamında mühürlenmesi amacıyla Belediyeye resmi olarak bildirilen asansörler olduğu görülmektedir. Buna rağmen, Belediye tarafından bu asansörlere ilişkin gerekli mühürleme işlemleri gerçekleştirilmemiş; Belediye tarafından mühürlenmesi gereken bu asansörler fesih gerekçesi olarak ileri sürülmüştür. Bu yaklaşım, sürecin objektif ve tarafsız bir değerlendirmeyle yürütülmediğini açıkça ortaya koymaktadır.
Asansör periyodik kontrol ücretleri, Bakanlık tarafından her yıl belirlenen en düşük ve en yüksek fiyat aralığına tabi tutularak, ücretin belirlenmesi Belediyelerin yetkisine bırakılmaktadır.

Karşıyaka Belediyesi ile imzaladığımız protokolde kamu yararı gözetilerek en düşük periyodik kontrol ücreti belirlenmiştir. Belediye tarafından başka bir A tipi muayene kuruluşu ile imzalanan protokolün yine en düşük ücretten mi, yoksa en yüksek ücret üzerinden mi belirlenerek yapıldığı bilinmemektedir. Yeni protokolün ekonomik krizde zorlanan vatandaşlarımızın cebinden daha fazla ödeme yapmasına neden olup olmadığı takip edilmesi gereken bir konudur.

İçinde yaşadığımız kriz ortamında, halkımız geçim sıkıntısı içinde boğuşurken, onların cebinden daha fazla para çıkmasına neden olacak, dolayısıyla yaşamlarını daha da zorlaştıracak tercihler yapmak halkın çıkarlarını önemseme ve ilke edinme iddiasıyla uyuşmayacağı için Karşıyaka Belediyesini bu konuda duyarlı olmaya davet ediyoruz.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi olarak, kamu yararı açısından ciddi soru işaretleri yaratan bu kararın ve sonuçlarının takipçisi olacağımızı ve yurttaşlarımızın güvenliği için kamusal denetim anlayışımızı kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuyla paylaşıyoruz.